İrab Cetveli إ

Arapça İrab Master Sistemi — isim/fiil cetveli, âmil-mamûl, tahlil ve interaktif test

Test aşamasında 13 sekme · Nahivigasyon bağlantılı

Âmil → Mamûl → Alâmet zinciri · Nahivigasyon dersleriyle eşleştirilmiş içerik

İsim ve fiil cetvelinin tamamı bu sayfada: özet matrisler, her tür için alâmetler, kelime örnekleri, cümleler ve notlar.

Özet — İsimler Özet — Fiiller İsim detay (10) Fiil detay (6) Mâzî / emir (mebnî)

İsim cetveli — özet

TürMerfûMansûbMecrûr (Cer)
Müfred İsim (Tekil)Damme / Ötre-u / -un / -unFetha / Üstün-a / -an / -anKesra / Esre-i / -in / -in
Cemi Mükesser (Kırık Çoğul)Damme / Ötre-u / -unFetha / Üstün-a / -anKesra / Esre-i / -in
Cemi Müennes Sâlim
İstisna
Damme / Ötre-ātunKesra / Esre (fetha niyâbeten)Yazıda mecrûr ile aynı; âmil-i nasb (عاملِ نصب) belirlerKesra / EsreYazıda mansûb ile aynı; âmil-i cer belirler
Gayr-ı Munsarif
İstisna
Damme / Ötre-u (tenvin yok)Fetha / Üstün-aFetha / ÜstünEsre değil!
Tesniye (İkil)
Harf ile irab
Elif + Nûn (ان) — âniمُسْلِمَانِYâ + Nûn (ين) — ayniمُسْلِمَيْنِYâ + Nûn (ين) — ayniÂmil ile mansûbdan ayırt
Cemi Müzekker Sâlim
Harf ile irab
Vâv + Nûn (ون) — ûneمُؤْمِنُونَYâ + Nûn (ين) — îneمُهَنْدِسِينَYâ + Nûn (ين) — îneÂmil ile mansûbdan ayırt
Esmâ-i Hamse
Harf ile irab
Vâv (و) — harf-i medأَبُوكَ (muzaf)Elif (ا) — harf-i medأَبَاكَYâ (ي) — harf-i medأَبِيكَ
Maksûr İsim
Takdirî
Takdîren DammeGizli ötreTakdîren FethaGizli üstünTakdîren KesraGizli esre
Mankûs İsim
İstisna Takdirî
Takdîren DammeGizliZâhiren FethaAçık üstün + tenvinTakdîren KesraGizli
Memdûd İsimDamme / Ötre (zâhir)Görünen ötreFetha / Üstün (zâhir)Görünen üstünKesra / Esre (zâhir)Görünen esre

istisna. Aynı hücre metni farklı hallerde yazıda benzer görünebilir; ayırım âmille yapılır.

Fiil cetveli — özet

TürMerfûMansûbMeczûm (Cezm)
Sahîh-i Âhir MuzariDamme / ÖtreيَفْعَلُFetha / Üstünلَنْ يَفْعَلَSükûnلَمْ يَفْعَلْ
Ef'âl-i Hamse
İstisna
Sübût-ı NûnNûn kalırHazf-ı NûnNûn düşerHazf-ı NûnNûn düşer
Mu'tel-i Âhir (Elif)Takdîren DammeGizliTakdîren FethaElif hareke kabul etmezHazf-ı İlletElif düşer
Mu'tel-i Âhir (Vâv/Yâ)
İstisna
Takdîren DammeGizliZâhiren FethaAçık üstünHazf-ı İlletVav/ya düşer
Mu'tel-i EvvelDamme / ÖtreيَعِدُFetha / Üstünلَنْ يَعِدَSükûnلَمْ يَعِدْ
Mu'tel-i Vasıt
İstisna
Damme / ÖtreيَقُومُFetha / Üstünلَنْ يَقُومَHazf-ı İlletيَقُومُ → لَمْ يَقُمْ

istisna. Aynı hücre metni farklı hallerde yazıda benzer görünebilir; ayırım âmille yapılır.

İsim türleri — detay

Müfred İsim (Tekil) Cemi Mükesser (Kırık Çoğul) Cemi Müennes Sâlim Gayr-ı Munsarif Tesniye (İkil) Cemi Müzekker Sâlim Esmâ-i Hamse Maksûr İsim Mankûs İsim Memdûd İsim

Müfred İsim (Tekil)

المفرد

Nahiv 1 · Ünite 2 Sarf 1 · Ünite 3

Koşul: Sonu sağlam, gayr-ı munsarif olmayan tekil isim.

Merfû (Ref)
Damme / Ötre
-u / -un / -un
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
-a / -an / -an
Mecrûr (Cer)
Kesra / Esre
-i / -in / -in
Kelime örnekleri
Merfû
المُعَلِّمُ رَحِيمٌ
Mansûb
كَتَبَ الْمُعَلِّمُ الْمِثَالَ
Mecrûr
مَرَرْتُ بِالْمُعَلِّمِ

Standart tam irab alan düzenli isimlerdir. Marife (ال) veya nekre olabilir; tenvin sadece nekrede görünür.

Cümle örnekleri

المُعَلِّمُ رَحِيمٌMerfû

Öğretmen merhametlidir.

مبتدأ → merfû

كَتَبَ الْمُعَلِّمُ الْمِثَالَMerfû

Öğretmen örneği yazdı.

فاعل merfû / مفعول به mansûb

مَرَرْتُ بِالْمُعَلِّمِMecrûr

Öğretmenin yanından geçtim.

اسم باء → mecrûr

  • En sık karşılaşılan irab modelidir.
  • Sözlük maddelerinin çoğu bu kalıba uyar.

Cemi Mükesser (Kırık Çoğul)

جمع التكسير

Nahiv 1 · Ünite 7 Sarf 1 · Ünite 3

Koşul: كُتُب، رِجَال، طُلَّاب gibi iç çekimli çoğul kalıplar.

Merfû (Ref)
Damme / Ötre
-u / -un
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
-a / -an
Mecrûr (Cer)
Kesra / Esre
-i / -in
Kelime örnekleri
Merfû
الكُتُبُ جَدِيدَةٌ
Mansûb
قَرَأْتُ الكُتُبَ
Mecrûr
فِي الكُتُبِ

Tekil isimler gibi hareke ile irab alırlar; harf değişimi yoktur.

Cümle örnekleri

الكُتُبُ جَدِيدَةٌMerfû

Kitaplar yenidir.

مبتدأ → merfû

قَرَأْتُ الكُتُبَMansûb

Kitapları okudum.

مفعول به → mansûb

فِي الكُتُبِMecrûr

Kitaplarda.

اسم الجر → mecrûr

  • Çoğul şekilden tekil kökü tahmin etmek sarf bilgisi gerektirir.

Cemi Müennes Sâlim

جمع المؤنث السالم

İstisna
Nahiv 1 · Ünite 7 Sarf 1 · Ünite 2 Sarf 1 · Ünite 3

Koşul: Sonu ـات olan düzenli dişil çoğul.

Merfû (Ref)
Damme / Ötre
-ātun
Mansûb (Nasb)
Kesra / Esre (fetha niyâbeten)
Yazıda mecrûr ile aynı; âmil-i nasb (عاملِ نصب) belirler
Mecrûr (Cer)
Kesra / Esre
Yazıda mansûb ile aynı; âmil-i cer belirler
Kelime örnekleri
Merfû
المُعَلِّمَاتُ غَائِبَاتٌ
Mansûb
وَدَّعَ المُدِيرُ المُعَلِّمَاتِ
Mecrûr
سَلَّمْتُ عَلَى المُعَلِّمَاتِ

DİKKAT: Nasb durumunda fetha alamaz; mansûb hali kesra ile biter (fetha niyâbeten). Mecrûr da esre alır; yazıda ikisi aynı görünür — mansûbiyeti âmil-i nasb, ceri âmil-i cer belirler.

Cümle örnekleri

المُعَلِّمَاتُ غَائِبَاتٌMerfû

Öğretmen kadınlar yoklarda (gelmemiş).

مبتدأ → merfû

وَدَّعَ المُدِيرُ المُعَلِّمَاتِMansûb

Müdür öğretmen kadınlara veda etti.

مفعول به → mansûb (esre!)

سَلَّمْتُ عَلَى المُعَلِّمَاتِMecrûr

Öğretmen kadınlara selam verdim.

اسم عَلَى → mecrûr

  • Sınavlarda en çok düşülen istisnalardan biri.
  • Mansûb ve mecrûr yazılışta aynı; cümle içi görev farklıdır.

Gayr-ı Munsarif

غير منصرف

İstisna
Nahiv 3 · Ünite 12

Koşul: 7 sebep (ikisi birleşince mâni-i sarf olur): 1-Yabancı özel isim, 2-Müennes (dişil) soneki, 3-Sıfat vezni (أفعل), 4-Alem + ziyadelik (ع-ث-م-ا-ن), 5-Cem-i müntehe'l-cumû (مَفَاعِل / مَفَاعِيل), 6-Elif-nûn zâide (سَلْمَان), 7-Adl (عُمَر ← عَامِر).

Merfû (Ref)
Damme / Ötre
-u (tenvin yok)
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
-a
Mecrûr (Cer)
Fetha / Üstün
Esre değil!
Kelime örnekleri
Merfû
أَحْمَدُ
Mansûb
أَحْمَدَ
Mecrûr
أَحْمَدَ

Tenvin almazlar. Cer (mecrûr) durumunda esre yerine fetha alırlar; üç hal yazıda benzer görünebilir.

Cümle örnekleri

جَاءَ أَحْمَدُMerfû

Ahmed geldi.

فاعل

رَأَيْتُ أَحْمَدَMansûb

Ahmed'i gördüm.

مفعول به

مَرَرْتُ بِأَحْمَدَMecrûr

Ahmed'in yanından geçtim.

مجرور (üstün!)

  • Özel isimlerde sık görülür: أحمد، هارون، مكة
  • Tenvin asla gelmez.

Tesniye (İkil)

المثنى

Harf ile irab
Nahiv 1 · Ünite 6 Sarf 1 · Ünite 3

Koşul: Tekil isme âni / yini eklenerek türetilir.

Merfû (Ref)
Elif + Nûn (ان) — âni
مُسْلِمَانِ
Mansûb (Nasb)
Yâ + Nûn (ين) — ayni
مُسْلِمَيْنِ
Mecrûr (Cer)
Yâ + Nûn (ين) — ayni
Âmil ile mansûbdan ayırt
Kelime örnekleri
Merfû
المُعَلِّمَانِ نَشِيطَانِ
Mansûb
رَأَيْتُ الطَّالِبَيْنِ
Mecrûr
مَرَرْتُ بِالصَّدِيقَيْنِ

Harf ile irab. Merfû: âni eki (ان = elif + nûn); Mansûb/Mecrûr: ayni eki (ين = yâ + nûn, cezmeli). İki kişi veya şey için kullanılır.

Cümle örnekleri

المُعَلِّمَانِ نَشِيطَانِMerfû

İki öğretmen enerjiktir.

مبتدأ + خبر

رَأَيْتُ الطَّالِبَيْنِMansûb

İki öğrenciyi gördüm.

مفعول به

مَرَرْتُ بِالصَّدِيقَيْنِMecrûr

İki arkadaşın yanından geçtim.

اسم الباء → mecrûr

  • Nasb ve cer aynı şekil; âmil ile ayırt edilir.

Cemi Müzekker Sâlim

جمع المذكر السالم

Harf ile irab
Nahiv 1 · Ünite 6 Sarf 1 · Ünite 3

Koşul: 3+ eril canlı varlık veya çoğul anlamı için sâlim çoğul eki.

Merfû (Ref)
Vâv + Nûn (ون) — ûne
مُؤْمِنُونَ
Mansûb (Nasb)
Yâ + Nûn (ين) — îne
مُهَنْدِسِينَ
Mecrûr (Cer)
Yâ + Nûn (ين) — îne
Âmil ile mansûbdan ayırt
Kelime örnekleri
Merfû
أَفْلَحَ المُؤْمِنُونَ
Mansûb
رَأَيْتُ المُهَنْدِسِينَ
Mecrûr
سَلَّمْتُ عَلَى المُهَنْدِسِينَ

Harf ile irab. Merfû: ûne eki (ون = vâv + nûn); Mansûb/Mecrûr: îne eki (ين = yâ + nûn).

Cümle örnekleri

أَفْلَحَ المُؤْمِنُونَMerfû

Müminler kurtuluşa erdi.

فاعل

رَأَيْتُ المُهَنْدِسِينَMansûb

Mühendisleri gördüm.

مفعول به

سَلَّمْتُ عَلَى المُهَنْدِسِينَMecrûr

Mühendislere selam verdim.

اسم عَلَى → mecrûr

  • Canlı çoğulda en yaygın eril çoğul kalıbı.

Esmâ-i Hamse

الأسماء الخمسة

Harf ile irab
Nahiv 2 · Ünite 6

Koşul: Muzaf (izafetli) olması (mütekellim yâ'sı hariç bir isme veya zamire).

Merfû (Ref)
Vâv (و) — harf-i med
أَبُوكَ (muzaf)
Mansûb (Nasb)
Elif (ا) — harf-i med
أَبَاكَ
Mecrûr (Cer)
Yâ (ي) — harf-i med
أَبِيكَ
Kelime örnekleri
Merfû
أَبُوكَ
Mansûb
أَبَاكَ
Mecrûr
أَبِيكَ

أبو، أخو، حمو، فو، ذو — muzaf (izafetli) olduklarında harf (vâv, elif, yâ) ile irab alırlar. Tekil/yalın (izafetsiz) kullanımda ise normal isimler gibi harekeyle irab alırlar (أبٌ / أباً / أبٍ).

Cümle örnekleri

أَبُوكَ كَرِيمٌMerfû

Baban cömert.

مبتدأ muzaf → merfû (vâv)

رَأَيْتُ أَبَاكَMansûb

Babanı gördüm.

مفعول به → mansûb (elif)

مَرَرْتُ بِأَبِيكَMecrûr

Babanın yanından geçtim.

مجرور → mecrûr (yâ)

  • أبو عبد الله → mutlak halde mebnî
  • أبوك → muzaf, irab alır

Maksûr İsim

المقصور (ألف مقصورة)

Takdirî
Nahiv 3 · Ünite 1

Koşul: Son harfi elif-i maksura (ى) olan isimler: مصطفى، مستشفى، هُدًى

Merfû (Ref)
Takdîren Damme
Gizli ötre
Mansûb (Nasb)
Takdîren Fetha
Gizli üstün
Mecrûr (Cer)
Takdîren Kesra
Gizli esre
Kelime örnekleri
Merfû
مُصْطَفَى
Mansûb
مُصْطَفَى
Mecrûr
بِمُصْطَفَى

Sonundaki ا (maksura) üzerine hareke gelmez; üç halde de irab takdirîdir, yazıda aynı görünür.

Cümle örnekleri

حَضَرَ مُصْطَفَىMerfû

Mustafa geldi.

فاعل (takdirî merfû)

رَأَيْتُ مُصْطَفَىMansûb

Mustafa'yı gördüm.

مفعول به (takdirî mansûb)

سَلَّمْتُ عَلَى مُصْطَفَىMecrûr

Mustafa'ya selam verdim.

مجرور (takdirî)

  • Yazıda değişim yok; irab cümle analizinde anlaşılır.

Mankûs İsim

المنقوص (ياء منقوصة)

İstisna Takdirî
Nahiv 3 · Ünite 1

Koşul: Son harfi yâ (ي) olan isimler: قاضي، هادي، ساعي

Merfû (Ref)
Takdîren Damme
Gizli
Mansûb (Nasb)
Zâhiren Fetha
Açık üstün + tenvin
Mecrûr (Cer)
Takdîren Kesra
Gizli
Kelime örnekleri
Merfû
القَاضِي
Mansûb
قَاضِيًا
Mecrûr
القَاضِي

Sadece mansûb (nasb) hali açıkça görünür: ي→ى + üstün/tenvin. Merfû ve mecrûr gizlidir.

Cümle örnekleri

دَخَلَ القَاضِي المَحْكَمَةَMerfû

Kadı mahkemeye girdi.

فاعل (takdirî merfû)

رَأَيْتُ القَاضِيَMansûb

Kadıyı gördüm.

مفعول به (açık fetha!)

مَرَرْتُ بِالقَاضِيMecrûr

Kadının yanından geçtim.

مجرور (takdirî)

  • Nekre mansûb: قاضياً — marife mansûb yazıda merfû gibi görünebilir.

Memdûd İsim

الممدود (همزة ممدودة)

Nahiv 3 · Ünite 1

Koşul: Sonu اء ile biten isimler: سماء، كساء، هناء

Merfû (Ref)
Damme / Ötre (zâhir)
Görünen ötre
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün (zâhir)
Görünen üstün
Mecrûr (Cer)
Kesra / Esre (zâhir)
Görünen esre
Kelime örnekleri
Merfû
السَّمَاءُ
Mansûb
كِسَاءً
Mecrûr
فِي السَّمَاءِ

Sondaki zâid elif + hemze (اء) ile biter; üç halde de irab zâhirîdir (hareke görünür).

Cümle örnekleri

امْتَلَأَتِ السَّمَاءُ بِالسَّحَابِMerfû

Gökyüzü bulutlarla doldu.

فاعل (zâhir merfû)

لَبِسْتُ كِسَاءً جَدِيدًاMansûb

Yeni bir elbise giydim.

مفعول به (zâhir mansûb)

نَظَرْتُ إِلَى السَّمَاءِMecrûr

Gökyüzüne baktım.

مجرور (zâhir)

  • Maksûr ve mankûstan farklı olarak harekeler yazıda görünür.

Muzari fiil kalıpları — detay

Sahîh-i Âhir Muzari Ef'âl-i Hamse Mu'tel-i Âhir (Elif) Mu'tel-i Âhir (Vâv/Yâ) Mu'tel-i Evvel Mu'tel-i Vasıt

Mâzî ve emir mebnîdir; sadece muzari fiil irab alır.

Sahîh-i Âhir Muzari

صحيح آخر

Nahiv 1 · Ünite 10 Nahiv 1 · Ünite 11 Sarf 1 · Ünite 5 Sarf 1 · Ünite 18 Sarf 1 · Ünite 19
Merfû (Ref)
Damme / Ötre
يَفْعَلُ
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
لَنْ يَفْعَلَ
Meczûm (Cezm)
Sükûn
لَمْ يَفْعَلْ
Kelime örnekleri
Merfû
يَكْتُبُ
Mansûb
لَنْ يَكْتُبَ
Meczûm
لَمْ يَكْتُبْ

Standart muzari fiil; son harfi sağlam. Hareke ile irab alır.

يَكْتُبُتَكْتُبُنَكْتُبُ
Merfû: Başında âmil yok (yalın muzari)
Mansûb: أن، لن، كي، إذن، حتى
Meczûm: لم، لما، لا الناهية، لام الأمر، إن/من/ما şart

Ef'âl-i Hamse

الأفعال الخمسة

İstisna
Nahiv 1 · Ünite 12 Sarf 1 · Ünite 5
Merfû (Ref)
Sübût-ı Nûn
Nûn kalır
Mansûb (Nasb)
Hazf-ı Nûn
Nûn düşer
Meczûm (Cezm)
Hazf-ı Nûn
Nûn düşer
Kelime örnekleri
Merfû
يَكْتُبُونَ
Mansûb
لَنْ يَكْتُبُوا
Meczûm
لَمْ يَكْتُبُوا

5 kalıp: تفعلان، يفعلان، تفعلون، يفعلون، تفعلين. Nasb ve cezmde sondaki nun düşer.

تَكْتُبَانِيَكْتُبَانِتَكْتُبُونَيَكْتُبُونَتَكْتُبِينَ
Merfû: —
Mansûb: لن + hazf-ı nun
Meczûm: لم + hazf-ı nun

Mu'tel-i Âhir (Elif)

معتل آخر (ألف)

Nahiv 1 · Ünite 11 Sarf 1 · Ünite 18 Sarf 2 · Ünite 6
Merfû (Ref)
Takdîren Damme
Gizli
Mansûb (Nasb)
Takdîren Fetha
Elif hareke kabul etmez
Meczûm (Cezm)
Hazf-ı İllet
Elif düşer
Kelime örnekleri
Merfû
يَخْشَى
Mansûb
لَنْ يَخْشَى
Meczûm
لَمْ يَخْشَ

Merfû ve mansûb hallerinde irab takdîrîdir (elif hareke kabul etmediği için). Cezmde ise sondaki illetli elif düşer.

يَخْشَىيَرْضَىيَسْعَى
Merfû: —
Mansûb: لن (gizli fetha)
Meczûm: لم → hazf-ı illet

Mu'tel-i Âhir (Vâv/Yâ)

معتل آخر (واو/ياء)

İstisna
Nahiv 1 · Ünite 11 Sarf 1 · Ünite 18 Sarf 2 · Ünite 6
Merfû (Ref)
Takdîren Damme
Gizli
Mansûb (Nasb)
Zâhiren Fetha
Açık üstün
Meczûm (Cezm)
Hazf-ı İllet
Vav/ya düşer
Kelime örnekleri
Merfû
يَدْعُو
Mansûb
لَنْ يَدْعُوَ
Meczûm
لَمْ يَدْعُ

Nasb açık fetha; cezmde illet harfi tamamen düşer.

يَدْعُويَرْمِييَغْزُو
Merfû: —
Mansûb: لن (açık fetha)
Meczûm: لم (hazf)

Mu'tel-i Evvel

معتل أول

Nahiv 1 · Ünite 11 Sarf 1 · Ünite 18 Sarf 2 · Ünite 4
Merfû (Ref)
Damme / Ötre
يَعِدُ
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
لَنْ يَعِدَ
Meczûm (Cezm)
Sükûn
لَمْ يَعِدْ
Kelime örnekleri
Merfû
يَعِدُ
Mansûb
لَنْ يَعِدَ
Meczûm
لَمْ يَعِدْ

Misâl fiil: kökün ilk harfi illetlidir (و، ي، ء). Ref, nasb ve cezm sahîh-i âhir gibi hareke/sükûn alır; cezmde harf düşmez: يَعِدُ → لَمْ يَعِدْ.

يَعِدُيَصِلُيَضَعُ
Merfû: —
Mansûb: لن
Meczûm: لم (sükûn — hazf yok)

Mu'tel-i Vasıt

معتل وسط

İstisna
Nahiv 1 · Ünite 11 Sarf 1 · Ünite 18 Sarf 2 · Ünite 5
Merfû (Ref)
Damme / Ötre
يَقُومُ
Mansûb (Nasb)
Fetha / Üstün
لَنْ يَقُومَ
Meczûm (Cezm)
Hazf-ı İllet
يَقُومُ → لَمْ يَقُمْ
Kelime örnekleri
Merfû
يَقُومُ
Mansûb
لَنْ يَقُومَ
Meczûm
لَمْ يَقُمْ

Ecvef (ajwaf) fiil: kökün ortasındaki harf illetlidir (ق-و-م). Cezmde orta illet düşer ve önceki harf sükûn alır: يَقُومُ → لَمْ يَقُمْ؛ يَبِيعُ → لَمْ يَبِعْ.

يَقُومُيَصُومُيَبِيعُ
Merfû: —
Mansûb: لن
Meczûm: لم → hazf-ı vasat
Not: Ef'al-i hamse = تَفْعَلَانِ، يَفْعَلَانِ، تَفْعَلُونَ، يَفْعَلُونَ، تَفْعَلِينَ — nasb ve cezmde nûn düşer (hazf-ı nun).

Mâzî, emir ve muzari karşılaştırması

Mebnî fiillerin sonu sabittir; irabları mahallen (cümledeki görevden) anlaşılır.

Sarf 1 · Ünite 5

Fiil-i Mâzî الفعل الماضي

Mebnî: çoğunlukla fetha; 2. şahıs dişil kesra; 3. çoğul sukun.

كَتَبَ الْمُعَلِّمُ / شَرِبَتْ فَاطِمَةُ / كَتَبُوا

Fiil-i Emir الفعل الأمر

Mebnî: sukun; ef'âl-i hamse'de nûn hazfı.

اُكْتُبْ / اُكْتُبُوا

Muzari الفعل المضارع

İrab alan tek fiil türü.

يَكْتُبُ / لَنْ يَكْتُبَ / لَمْ يَكْتُبْ

İrab Cetveli, Arapça isim ve fiil irabını matris, hareke rehberi, âmil-mamûl, terkip ve cümle tahlili sekmeleriyle ücretsiz sunan interaktif referans modülüdür; Nahiv ve Sarf derslerine bağlantılıdır.